Cuộc đời mỗi người giống như một dòng thời gian trôi xuôi mà trong đó quá khứ luôn nằm lại phía sau. Có những điều, tưởng như đã chắc chắn đứng bên kia bờ của sự sống, tưởng như chỉ còn là dĩ vãng xa xăm miên viễn, ấy vậy mà nó vẫn hiện tồn trong cuộc sống thường nhật.
Với Mathew Lim, kỉ niệm tuổi thơ và những năm tháng loạn lạc không đơn thuần sống trong ký ức mà luôn luôn đồng hiện, đồng hành cùng ông trên mỗi bước đường đời – cả trong từng thời khắc của hiện tại lẫn tương lai. Nó luôn ám ảnh, khiến cho ông, ngay cả trong giấc mơ, bên cạnh người vợ hiền đảm đang, và đứa con gái bé bỏng dễ thương, cũng không thể tìm thấy dù chỉ là một khoảnh khắc bình yên. Hoặc có thể với ông, đó không phải là quá khứ, mà là một mảnh đời khác, một cuộc sống khác vẫn đang song hành diễn ra cùng với hiện tại của ông, khiến cho con người ông phân thân thành hai nửa – một nửa dịu êm trong hiện tại viên mãn, với một mái ấm xinh xinh; và một nữa khắc khoải đớn đau trong từng cuộc chia ly (ban đầu là sự ra đi vĩnh viễn của người cha, rồi tiếp đó là cuộc chia ly không hẹn ngày tái ngộ với mẹ và nhất là với Ani, người yêu bé nhỏ, cũng là người bạn gái thân thiết từ thuở thiếu thời).
Nếu ai đó đã nói rằng mỗi cuộc đời đều được khoanh định trong một đường giới hạn, thì cũng cần nói rõ thêm rằng: đường giới hạn ấy, chỉ là ảo giác. Và nếu như mỗi điểm trên đường giới hạn ấy liên tiếp được phóng đại, sẽ cho ta thấy cái biên độ khôn cùng, vô tận của nó. Nếu như ai cũng có thể “từ bỏ những khát khao và chấp nhận những điều chắc chắn có” để mong cầu một cuộc sống bình yên thì có lẽ đã không có một Mathew Lim khắc khoải trong từng giấc mơ về quá khứ; lại càng không có một Gail Lim quyết tâm tìm hiểu những bí ẩn trong quá khứ của cha mẹ; và chắc chắn cũng sẽ không có cuốn sách mà chúng ta đang cầm trên tay. Hơn nữa, “điều chắc chắn có” ấy, đâu phải chỉ là những cái hiện hữu, có thể cảm nhận được bằng thực tại và bằng các giác quan – có một điều, còn chắc chắn hơn tất cả những gì ta nhìn, nghe, tiếp xúc được, là Tình yêu, là sức sống của nội tâm, của niềm thương nỗi nhớ.
Hơn một nửa nội dung và dung lượng của Điều chắc chắn viết về những đau thương, loạn lạc, ly tán, hợp tan do chiến tranh đem lại, song không hề có cảm giác bi lụy. Bởi ký ức đau thương ấy, cũng là một miền ký ức ngọt ngào, thấm đượm tình người và tình yêu đôi lứa. Có thể nói, các nhân vật trong truyện đã soi sáng được những mảng tối nội tâm sâu thẳm nhất, mà mỗi chúng ta, ai cũng có. Những con người từ khắp bốn phương trời, do số phận đưa đẩy, dun dủi đã gặp nhau. Những tình cảm yêu thương, gắn bó, quá khứ cùng hiện tại… Tất cả đan cài, hòa quyện vào nhau tạo nên một bức tranh muôn màu muôn vẻ về thân phận con người. Nó giúp chúng ta hiểu ra rằng, quá khứ là một phần không thể chia cắt, rũ bỏ trong cuộc đời mỗi người; song tất nhiên, cũng không vì thế mà để quá khứ lấn át cái hiện tại tốt đẹp ta đang có, phá hủy hạnh phúc ta đang nắm giữ trong tay. Quá khứ, dẫu có thế nào, cũng phải luôn là cái giúp mỗi người thêm yêu quý, trân trọng hiện tại của mình để tin tưởng tạo dựng tương lai. Và cuộc đời là một hành trình tràn đầy hy vọng, bất chấp mọi khổ đau. Đó là một Điều Chắc Chắn.
Điều chắc chắn là một trong những cuốn tiểu thuyết hiếm hoi đã kết hợp được giọng văn thân thiết với tính lãnh đạm của một sử thi. Madeleine Thien đã dệt nên một tiểu thuyết – batik tuyệt đẹp khiến người đọc không thể dửng dưng bỏ qua. Điều này góp phần lý giải vì sao đây là một trong những cuốn tiểu thuyết được người Canada ưa chuộng nhất. Tác phẩm xứng đáng là cuốn sách best seller mang tầm quốc tế, với mọi lời ngợi khen dành tặng cho nó.
